Konopie włókniste zyskują na znaczeniu jako roślina o szerokim potencjale gospodarczym. Dla rolników istotne jest nie tylko wykorzystanie nasion, ale również możliwość zagospodarowania słomy, która znajduje zastosowanie m.in. w budownictwie, przemyśle włókienniczym, produkcji kompozytów, papieru, kosmetyków oraz w energetyce.
Według Instytutu Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich – PIB dochód producenta materiału siewnego ze sprzedaży samych nasion może sięgać 5–6 tys. zł z hektara. Dodatkowym źródłem przychodu może być sprzedaż pozostałej części plonu, pod warunkiem dostępności odbiorców i odpowiedniej infrastruktury przetwórczej.
Różne kierunki wykorzystania plonu
Nasiona konopi są wykorzystywane m.in. w przemyśle spożywczym i do produkcji oleju. Z kolei ze słomy można pozyskać włókno i paździerze wykorzystywane do produkcji materiałów budowlanych i izolacyjnych, tkanin oraz kompozytów.
Dobór odmiany może być dostosowany do planowanego kierunku produkcji. Odmiana Henola, wyhodowana przez IWNiRZ-PIB, jest przeznaczona przede wszystkim do produkcji nasion, których plon może wynosić 1,5–2,1 t/ha. Z kolei odmiana Białobrzeskie charakteryzuje się wysokim plonem biomasy, sięgającym nawet 26,8 t/ha.
Konopie włókniste mogą być interesującym elementem zmianowania. Rośliny szybko rosną i skutecznie konkurują z chwastami, dzięki czemu ich uprawa wymaga ograniczonego stosowania środków ochrony roślin. Rozbudowany system korzeniowy korzystnie wpływa na strukturę gleby, a pozostająca biomasa przyczynia się do zwiększenia zawartości materii organicznej.
Konopie mogą być również wykorzystywane jako poplon. Szybkie kiełkowanie i wzrost roślin sprzyjają ograniczeniu zachwaszczenia, a pozostawiona masa zielona wzbogaca glebę w materię organiczną.
Jedną z najważniejszych barier rozwoju rynku pozostaje dostęp do przetwórstwa i stabilnych odbiorców. Po zmianach gospodarczych w latach 90. wiele zakładów zajmujących się przetwarzaniem roślin włóknistych zakończyło działalność. Obecnie sektor stopniowo się odbudowuje, a rozwój nowych kierunków wykorzystania słomy może zwiększyć możliwości sprzedaży plonu przez gospodarstwa.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi wspiera rozwój krajowych łańcuchów dostaw oraz przetwórstwa. IWNiRZ-PIB prowadzi analizy dotyczące opłacalności upraw i szkolenia dla rolników, a także tworzy mapę infrastruktury przetwórczej, która ma ułatwiać producentom kontakt z potencjalnymi odbiorcami.
Mniej formalności i możliwość ubezpieczenia upraw
Od 2022 r. rolnicy nie muszą corocznie uzyskiwać zezwolenia na uprawę konopi włóknistych. Przed rozpoczęciem uprawy konieczne jest jednak uzyskanie wpisu do rejestru konopi włóknistych prowadzonego przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR).
Od 2025 r. dostępne jest również wsparcie do ubezpieczenia konopi uprawianych na nasiona – państwo pokrywa 65% składki ubezpieczeniowej.
Rozwój upraw konopi włóknistych może stworzyć dla gospodarstw nowe możliwości dywersyfikacji produkcji i dodatkowych przychodów. Warunkiem jest jednak rozwój krajowego przetwórstwa oraz zapewnienie rolnikom stabilnych i przewidywalnych rynków zbytu.
Dla producenta najważnejsze pozostaje bowiem nie tylko to, ile można wyprodukować, ale przede wszystkim gdzie i na jakich warunkach będzie można sprzedać cały uzyskany plon.
Źródło: MRiRW
